چگونه می‌توان ضایعات پلاستیکی را به سوخت تبدیل کرد

تبدیل ضایعات پلاستیک به سوخت یکی از روش‌های نوین و مهم در مدیریت پسماند و بازیافت است که هم می‌تواند مشکل آلودگی پلاستیک را کاهش دهد و هم انرژی تولید کند. به این فرآیند در اصطلاح علمی **«تبدیل پلاستیک به سوخت» (Plastic to Fuel)** می‌گویند.

در اینجا به زبان ساده و گام‌به‌گام توضیح می‌دهم که این کار چگونه انجام می‌شود:

### ۱. انواع روش‌های تبدیل

به طور کلی سه روش اصلی برای این کار وجود دارد:

1. **پیرولیز (Pyrolysis):** رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین روش.
2. **هازیتالیز (Gasification):** تبدیل به گاز سنتز.
3. **کراکینگ شیمیایی (Chemical Cracking):** تجزیه شیمیایی.

---

### ۲. روش پیرولیز (Pyrolysis)؛ محبوب‌ترین روش

اگر بخواهید در خانه یا کارگاه‌های کوچک این کار را انجام دهید، روش پیرولیز بهترین گزینه است. در این روش، پلاستیک تحت حرارت بالا و بدون حضور اکسیژن (به صورت بی‌هوازی) تجزیه می‌شود.

**مواد لازم:**
* **ورودی:** انواع پلاستیک‌های خشک و تمیز (به جز پلاستیک‌های PVC زیرا گاز سمی تولید می‌کند). پت‌ها (PET)، ظروف یکبار مصرف (PP)، نایلون‌ها (PE) بهترین گزینه‌اند.
* **تاسیسات:**
* **کوره یا راکتور:** یک محفظه فلزی نسبتاً ضخیم که در برابر حرارت مقاوم باشد (مانند کپسول گاز یا بشکه فلزی).
* ** المنت حرارتی یا مشعل:** برای رساندن دما به حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد.
* **کندانسور:** لوله‌های مسی یا سیستم خنک‌کننده برای تبدیل بخار به مایع.
* **مخزن جمع‌آوری:** برای جمع‌آوری روغن حاصل.

**مراحل کار:**

1. **آماده‌سازی:** پلاستیک‌ها را خرد کرده و کاملاً شسته و خشک کنید. وجود آب و کثیفی باعث کاهش کیفیت سوخت می‌شود.
2. **گرمایش (تقطیر):** پلاستیک‌های خرد شده داخل راکتور ریخته و در را را می‌بندیم. شروع به گرم کردن می‌کنیم.
3. **تغییر فاز:** با بالا رفتن دما، پلاستیک‌ها ذوب شده و شروع به تجزیه شیمیایی می‌کنند. به دلیل نبود اکسیژن، نمی‌سوزند، بلکه تبدیل به **بخار روغنی (Hydrocarbon vapors)** می‌شوند.
4. **تقطیر و خنک‌سازی:** این بخارهای داغ از لوله خارج شده و وارد کندانسور می‌شوند. با کاهش دما، بخار به **مایع** تبدیل می‌شود.
5. **جداسازی:** مایع حاصل، همان سوخت است. معمولاً به سه بخش تقسیم می‌شود:
* **سوخت سنگین (Heavy Oil):** شبیه مازوت یا گازوئیل.
* **سوخت سبک (Light Oil):** شبیه بنزین.
* **گازهای قابل اشتعال:** اگر گاز تولید شود، می‌توان آن را به سیستم گرمایشی برگرداند تا در همان فرآیند استفاده شود (بهینه‌سازی انرژی).

---

### ۳. هازیتالیز (Gasification)؛ روش تولید گاز

در این روش، پلاستیک در دمای بسیار بالا (بالای ۷۰۰ درجه) با اکسیژن محدود یا بخار آب واکنش داده و تبدیل به **گاز سنتز (Syngas)** می‌شود. این گاز عمدتاً شامل هیدروژن و مونوکسید کربن است.

* **کاربرد:** این گاز را می‌توان مستقیم سوزاند تا برق تولید کرد یا در صنایع شیمیایی استفاده کرد.
* **مزیت:** بازدهی بالا و آلودگی کمتر.

---

### ۴. کاربردهای سوخت تولیدی

سوخت به دست آمده از پلاستیک (در روش پیرولیز) معمولاً نیاز به پالایش دارد اما به صورت خام قابل استفاده است برای:
* سوختن در **مشعل‌های کوره‌های صنعتی** (کارخانه‌های سیمان، فولاد و آجرپزی).
* جایگزینی **گازوئیل** در برخی موتورهای دیزلی (پس از پالایش).
* استفاده به عنوان **چسب‌های صنعتی** یا قیر.

---

### ۵. نکات ایمنی و چالش‌ها (بسیار مهم)

تبدیل پلاستیک به سوخت در خانه یا کارگاه‌های کوچک **ریسک‌های ایمنی بالایی** دارد:

1. **گازهای سمی:** سوختن ناقص یا حرارت بیش از حد می‌تواند گازهای سمی مانند دیوکسین و فوران تولید کند که بسیار خطرناک هستند.
2. **انفجار:** تولید گازهای قابل اشتعال در حین فرآیند، اگر کنترل نشود، خطر انفجار دارد.
3. **آلودگی هوا:** بدون سیستم فیلتراسیون مناسب (Scrubber)، دود حاصله به شدت محیط زیست را آلوده می‌کند.
4. **کیفیت دستگاه:** بشکه‌ها و لوله‌ها باید نشت‌گیری شده و در برابر خوردگی و فشار مقاوم باشند.

### جمع‌بندی

برای تبدیل ضایعات پلاستیک به سوخت:
1. پلاستیک‌ها را **تمیز و خشک** کنید.
2. از روش **پیرولیز** (حرارت بدون اکسیژن) استفاده کنید.
3. **توصیه می‌شود:** به دلیل خطرات بالای ایمنی و زیست‌محیطی، اگر قصد راه‌اندازی کارگاه صنعتی دارید، حتماً از کارشناسان و تکنولوژی‌های استاندارد استفاده کنید و مجوزهای لازم را از سازمان محیط زیست اخذ نمایید.